У Год малой радзімы: «Родная зямля грэе і аберагае»

 

беларусь

Можа, хто спытае: гдзе ж цяпер Беларусь?

Там, братцы, яна, гдзе наша мова жывець:

яна ад Вільна да Мазыра, ад Вітэбска за малым не да Чарнігава,

гдзе Гродна, Міньск, Магілёў, Вільня і шмат мястэчкаў і вёсак…

Францішак Багушэвіч

Сёлетняе вызначэнне —  Год малой радзімы – бадай, самае цёпла-эмацыянальнае, трапяткое і роднаснае, сапраўды сімвалічна-беларускае. Бо менавіта патрыятызм заўсёды яднаў нашых продкаў, любоўю да Бацькаўшчыны, Айчыны, бацькоўскай зямлі напоўнены і сэрцы сучаснікаў.

Рыцар беларускай нацыі Уладзімір Караткевіч так трапна вызначыў: “Жывы, разумны, працавіты і вольналюбівы беларускі народ! Беларус адрозніваецца шчодрасцю, гатоўнасцю заўсёды прыйсці на дапамогу ў бядзе”. І вялікі сын легендарнай зямлі аршанскай  даў нам запавет: “Ёсць адзіна годны шлях: служыць Айчыне да крывавага поту, не чакаючы ўзнагароды ад людзей і лёсу, проста таму, што іначай нельга”.

 А яшчэ наш народ даў кожнаму з нас і ўсяму цывілізаванаму свету безліч паэтаў, празаікаў, якія красамоўнымі літарамі ўпісалі споведзі сваіх душ і сэрцаў пра родныя старонкі ў духоўны летапіс нацыі.

Вельмі сімвалічна, што  беларусы любілі  ставіць хаты  на высокіх берагах рэчак, на ўзгорках, пад купалам неба. Дарэчы, на гэтых жа берагах нярэдка складалі і свае радкі.

 Вось так і вялося: жылі на зямлі, але не пераставалі штодзённа любавацца небам Бацькаўшчыны. І чаго толькі ні вытвараў за стагоддзі бязлітасны лёс з маім народам, а ён усё роўна заставаўся бессмяротным,    адраджаў мову,  спадчыну, не апаганьваў душу.  Нёс у сэрцы  любоў да Бацькаўшчыны.  Спяваў песні пра  запаветную бацькоўскую зямлю.

Прарокі нацыі, канешне,  па-рознаму ўвасаблялі родную старонку. Пятро Глебка, напрыклад,  Беларусь бачыў убранай у шчодрыя каласы:

Цяпер убрана ты квяціста,

Пад колер слуцкіх паясоў,

У строі нівы залацістай,

У шаты грэчак і аўсоў…

Уладзімір Караткевіч “Каласамі пад сярпом тваім” назаве адзін са сваіх эпахальных раманаў пра Беларусь і яе народ.

Пімен Панчанка бачыў Бацькаўшчыну як ніву ў лясным вянку:

Краіна мая, радасць мая,

Песня мая маладая!

Па нівах тваіх, па тваіх гаях

Сынава сэрца рыдае…

У вершы “Веды” Рыгор Барадулін захапляецца ўнікальнасцю ведаў сваёй маці:

Ведала, што да чаго

На небе,

У лузе,

У хаце…

 А ўсім недругам беларускасці,  тым, хто прыніжаў нашых продкаў,  Міхась Арочка адказаў вершам “Спрэчка наконт духоўнасці”:

Дзе ж падгледзеў, дружа, тую тупасць,

Тую беднасць духу пад страхой?

Там жылі – гасціннасць, мужнасць, мудрасць,

Ды такія, каб – і нам з табой!..

На шчасце, наша мастацтва паспела занатаваць тое, што, здавалася, ужо загінула канчаткова. У паэта Алеся Пісьмянкова знайшоў такія радочкі: “Мы апошнія з нашага роду, Каму сняцца вясковыя сны”).

Не сакрэт, што звычайныя рэчы – хата, рэчка і лес маленства, бацькоўскае поле – сталі для многіх беларусаў самымі святымі і пачэснымі. Яны клічуць  нас да сябе ўсё жыццё.  А, бадай, напрыпачатку зямной існасці  –  святло геніяльнай паэмы  “Новая зямля” Якуба Коласа, сэнс якой мы будзем працягваць разгадваць усё  ХХІ стагоддзе.  Чаму? Бо:

Зямля дасць волі, дасць і сілы,

Зямля паслужыць да магілы,

Зямля дзяцей тваіх не кіне,

Зямля – аснова ўсёй айчыне…

У гэтай Паэме Зямлі ўсё  ўбачана, ацэнена вачыма, розумам і светаадчуваннем беларускага селяніна, які заўсёды аднолькава любіў і Зямлю, і Неба.

Цётка марыла: “Хацела б быць я рэчкай быстрай, Абегчы родны край!”

Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч гаварыў: “Кожнае Божае стварэнне прывязваецца да роднага кута, у якім, выходзячы з мацярынскага лона, выдала першыя гукі, у якім, падтрыманае чулымі, клапатлівымі рукамі бацькоў ставіла першыя крокі”.

Максім Багдановіч быў перакананы: “У родным краю ёсць крыніца Жывой вады”.

А Якуб Колас ведаў:  “Няма ў чалавека нічога прыгажэй і даражэй за радзіму. Чалавек без радзімы — бедны чалавек”.  

Іван Мележ быў упэўнены: “Родная зямля грэе і аберагае”.

Аляксандр Ельскі казаў: “Калі народ любіць і ўшаноўвае песняй сваё гняздо, усё гэта адно добра аб ім сведчыць”.

Ніл Гілевіч таксама быў перакананы: “У глыбінях зямлі Нашых душ карані…”

Янка Купала раіў нам: “Не шукай ты шчасця, долі. На чужым, далёкім полі”.

А Янка Сіпакоў прыйшоў да такой высновы:  “Можа таму і памірае ад настальгіі (самай чорнай і самай светлай хваробы) чалавек, які пры жывой радзіме топча чужыя травы, лашчыць чужыя кветкі, чуе чужую мову ад сваіх дзяцей” .

Янка Брыль казаў: “Будучы далёка ад дому, вельмі хораша бачыцца на планеце сваё роднае”.

“Будзем сеяць, беларусы!”

Канстанцін Карнялюк.

Please follow and like us:

Добавить комментарий

Этот сайт использует Akismet для борьбы со спамом. Узнайте как обрабатываются ваши данные комментариев.