Ой, пасею я ўкроп… ці Як у Бярозаўцы справілі Благавешчанне

снимок 030

Благавешчанне — адно з дванаццаці галоўных святаў у праваслаўным календары. У біблейскім паданні гаворыцца аб тым, што ў гэты дзень Дзеве Марыі з’явіўся архангел Гаўрыіл, які абвясціў, што яна народзіць Сына Божага і Збаўцу свету. З таго моманту, па сутнасці, і пачынаецца евангельская гісторыя, якая ўжо больш як дзве тысячы гадоў для мільёнаў людзей аснова існавання.

снимок 040

У народзе існуе забарона працаваць у гэты дзень па гаспадарцы: “На Благавешчанне птушка гнязда не ўе, дзеўка касу не пляце”, — гаварылі нашы продкі.

снимок 048
А вось адпачываць, спяваць песні і вадзіць карагоды не забараняецца. Наадварот, як кажуць старыя людзі, калі ўсё зрабіць правільна, то і ўраджай будзе добры, і ў хаце ўсё заладзіцца, і ў сямейным жыцці будзе гладка.

снимок 025

Традыцыя святкаваць Благавешчанне жыве і сёння. Напрыклад, жыхары Бярозаўкі штогод 7 красавіка выходзяць на вуліцу “пагукаць” вясну.

Так было і сёлета. Адсвяткаваць Благавешчанне сабраліся тыя, хто не абыякавы да беларускай культуры, хто адчувае блізкасць сваіх каранёў. Абрад звязаны з песнямі, карагодамі, традыцыйнымі гульнямі, заў-сёды праводзіцца пад адкрытым небам і пры любым надвор’і. Кіруе ўсім Паліна Лапацік – мастацкі кіраўнік Бярозаўскага цэнтра фальклору. Побач з ёй – надзейныя сябры, памочнікі і такія ж энтузіясты, як яна сама — фальклорныя ансамблі “Бярозаўскія пералівы” і дзіцячы ансамбль “Пацехі”.

снимок 068
— Абрад будзе жыць, пакуль яго памятаюць, — упэўнена Паліна Паўлаўна. – Асноўны накірунак нашага цэнтра фальклору – адраджэнне традыцый. Мы гэтым займаемся ўжо шмат гадоў, імкнемся зберагчы спадчыну для нашчадкаў. Вёска Бярозаўка складаецца з дзвюх частак: Старой і Новай. У Новай ёсць ФАП, магазін, пошта, школа, цэнтр фальклору. У Старой Бярозаўцы гэтага няма, затое там жывуць сапраўдныя носьбіты народных традыцый, жывыя сведкі тых абрадаў, што праводзілі нашы продкі. Мы цесна супрацоўнічаем са школай, настаўнікамі, вучнямі. Многія з іх – у складзе нашых ансамбляў. Разам з дзецьмі мы наведвалі жанчын-жыхарак Старой Бярозаўкі, запісвалі словы песень, што яны спявалі ў гады сваёй маладосці, народныя прыкметы і паданні, звязаныя са святамі. Мы хочам усё гэта зберагчы.

Згодны з Палінай Лапацік і Кірыл Шчарбаты, вучань адзінаццатага класа, які ўжо некалькі гадоў спявае ў фальклорным ансамблі і добра ведае народныя традыцыі і абрады.

снимок 092

– Сорамна не ведаць гісторыю свайго краю, сваёй вёскі, — кажа ён. Мы шмат куды ездзім, выступаем на Дажынках з песнямі, танцамі, якіх некаторыя нават і не ведаюць. А гэта ж наша, роднае.

На вялікім узгорку, які ў Бярозаўцы называюць Гарою, сабраліся ўдзельнікі фальклорных гуртоў “Бярозаўскія пералівы” і “Пацехі” у вянках, беленькіх кашулях, расшытых фартухах паверх святочных андаракаў, і мясцовыя жыхары, што прыйшлі паглядзець на свята. І вось ужо разносіцца па наваколлі: “Ой, пасею я ўкроп, ды ў новым агародзе…”

Менавіта гэту песню звычайна спяваюць у Бярозаўцы і лічаць яе толькі сваёй, мясцовай. Як расказалі 85-гадовая Кацярына Бельская і 79-гадовая На-дзея Коўгар, яна перайшла да іх ад бабуль і матуль, як і ўвесь гэты аўтэнтычны абрад. Раней яго спраўлялі ўсёй вёскай, прыходзілі і старыя, і малыя. Жанчыны прыбіраліся ў святочнае адзенне, спявалі так званыя вяснянкі, вадзілі карагоды, гулялі з дзецьмі ў розныя народныя гульні.

снимок 140

Лічыцца, што спевы павінны быць гучнымі, каб пачулі і луг, і поле, і лес, кожная птушка і звер. За адной песняй загучала другая, трэцяя. Пабраўшыся за рукі, удзельнікі свята завялі карагоды “Вясна красна” і “Верабей”.

У перапынках паміж гульнямі гаварылі пра веснавыя клопаты ў полі і на агародзе, якія можна распачынаць пасля Благавешчання. Таксама ўзгадалі народныя прыметы, па якіх можна меркаваць пра будучае надвор’е. Адна з іх спраўдзілася амаль адразу: толькі на Гары пачаліся спевы, як у паветры над удзельнікамі свята закружыў белы бусел.

Шырока раскінуўшы крылы, птушка зрабіла некалькі кругоў над людзьмі. “Пагода будзе”, — пачулася адразу з усіх бакоў.

снимок 148
Як расказала метадыст РАМЦ па фальклору і этнаграфіі Ніна Лешчанка, вясна – гэта цэлы калейдаскоп святаў, якія ідуць адно за адным: Стрэчанне, Саракі, Благавешчанне, Вербная нядзеля, Вялікдзень, Юрый, Ушэсце, Троіца…

Абрадавая спадчына земляробчага каляндара ў культуры ўсходняга Палесся вельмі багатая. І трэба абавязкова яе захаваць для нашчадкаў, бо культура – гэта тое, што нас аб’ядноўвае.

Таццяна КАПІТАН.
Фота Мікалая БАРЫСЕНКІ.

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Optionally add an image (JPEG only)